Tüplü dalışta temel ekipman maske, şnorkel, palet, dalış elbisesi, BCD (yüzerlik dengeleyici), regülatör, göstergeler veya dalış bilgisayarı, tüp ve ağırlıktan oluşur. Başlangıçta bunların hepsini satın almak gerekmez; çoğu dalıcı önce yüze tam oturması gereken maske, şnorkel ve paleti alır, diğer ekipmanı kiralar. Aşağıda her parçanın ne işe yaradığını, nasıl seçileceğini ve nasıl bakım yapılacağını anlatıyoruz.
Maske: Net Görüşün Anahtarı
Dalış maskesi gözlerin önünde bir hava boşluğu oluşturarak sualtında net görmeyi sağlar. Burnu da içine alır; böylece inişte maske içi basıncı burundan nefes vererek dengelenebilir. Seçerken camın temperli olmasına ve silikon eteğin yüzünüze tam oturmasına dikkat edin. Basit bir deneme yapabilirsiniz: maskeyi kayışını takmadan yüzünüze yerleştirin ve burnunuzdan hafifçe nefes çekin. Maske düşmeden yüzünüzde kalıyorsa uyum iyidir. Yeni maskelerin camında üretimden kalan ince bir tabaka olabilir; ilk kullanımdan önce üreticinin önerdiği şekilde temizlemek buğulanmayı azaltır. Her dalıştan önce buğu önleyici kullanmak da yaygın bir alışkanlıktır.
Şnorkel
Şnorkel, yüzeyde yüzü suda tutarak tüpten hava harcamadan nefes almayı sağlar. Tekneye dönüşte veya yüzeyde beklerken işe yarar. Ağızlığın rahat olması ve maske kayışına kolayca takılabilmesi yeterlidir. Uzun yüzey yüzmelerinde ağzı yormayan bir ağızlık fark yaratır; karmaşık modeller başlangıç için şart değildir.
Palet
Paletler bacak gücünü suya aktararak az eforla ilerlemenizi sağlar. Tekneden yapılan dalışlarda genellikle patiğin üzerine giyilen, ayarlanabilir kayışlı açık topuklu paletler tercih edilir. Kapalı topuklu paletler ise çıplak ayakla kullanılır ve daha çok ılık sularda görülür. Paletin ayağı sıkmaması ama boşta da kalmaması gerekir. Mümkünse paleti, kullanacağınız patikle birlikte deneyin.
Patik, eldiven ve başlık
Patikler ayağı hem soğuktan hem de kayalık girişlerde oluşabilecek kesiklerden korur. Serin sularda eldiven ve neopren başlık ısı kaybını belirgin şekilde azaltır; çünkü baş ve eller ısının hızla kaybedildiği bölgelerdir. Koruma altındaki alanlarda eldivenin canlılara dokunmak için değil, yalnızca ısı ve korunma için kullanıldığını unutmayın.
Dalış Elbisesi ve Kalınlık Seçimi
Islak elbise (neopren) ısı kaybını azaltır, aynı zamanda sürtünme ve çiziklere karşı korur. Isınmayı belirleyen ana etken kalınlıktır. Genel kabule göre:
- 3 mm: ılık sular
- 5 mm: ılıman sular
- 7 mm: serin ve soğuk sular
Kaynaklar sıcaklık aralıklarını farklı verdiği için bu tabloyu yalnızca başlangıç noktası olarak görün. Kişisel üşüme eşiği, hava sıcaklığı, rüzgâr ve günde yapılacak dalış sayısı da seçimi etkiler. Elbise vücuda tam oturmalıdır; bol bir elbise içeri sürekli soğuk su alır.
BCD (Yüzerlik Dengeleyici)
BCD, içine hava verilip boşaltılabilen bir yelek ya da kanat sistemidir. Sualtında nötr yüzerlik sağlamanıza, yüzeyde ise rahatça su üstünde kalmanıza yardım eder. Tüp de BCD'ye bağlanır. Doğru bedendeki bir BCD vücudu sıkmaz ve sualtında kaymaz. Şişirme ve boşaltma düğmelerinin yerini, dalıştan önce eldivenle bile bulabilecek kadar tanımak gerekir.
Regülatör ve Yedek İkinci Kademe
Regülatör, tüpteki yüksek basınçlı havayı solunabilir basınca düşürür. Tüpe bağlanan birinci kademe ve ağza alınan ikinci kademeden oluşur. Standart bir sette bir de yedek ikinci kademe (oktopus) bulunur; havası biten ya da sorun yaşayan bir dalış arkadaşı bu kademeden nefes alabilir. Bu nedenle yedek kademe kolayca görülebilecek ve ulaşılabilecek bir yere sabitlenmelidir.
Göstergeler ve Dalış Bilgisayarı
Basınç göstergesi (manometre) tüpte ne kadar hava kaldığını gösterir. Dalış bilgisayarı ise derinliği, dalış süresini ve dekompresyonsuz limitleri anlık olarak hesaplar, çıkış hızınız yüksekse uyarı verir. Pek çok dalıcı maske ve paletten sonra ilk yatırımını dalış bilgisayarına yapar; çünkü kendi verilerinizi takip etmek güvenliği artırır.
Tüp ve Ağırlık
Tüp, solunacak havayı yüksek basınç altında taşır. Tüpler dalış merkezlerinde doldurulur ve mevzuata uygun aralıklarla kontrol edilmesi gerekir; bu nedenle başlangıçta kiralamak en pratik yoldur. Ağırlık ise neopren elbisenin ve vücudun doğal kaldırma kuvvetini dengeler. Ağırlık bir kemerde ya da BCD'nin ağırlık ceplerinde taşınır.
Doğru ağırlık nasıl ayarlanır?
Fazla ağırlık hem hava tüketimini artırır hem yüzerlik kontrolünü zorlaştırır. Yaygın kontrol yöntemi şöyledir: tüm ekipman üzerinizdeyken yüzeyde BCD'yi tamamen boşaltın, normal bir nefes alıp tutun. Doğru ağırlıktaysanız göz hizasında yüzersiniz; bu sırada ayaklarınızı çırpmamaya dikkat edin, aksi halde sonuç yanıltıcı olur; nefes verdiğinizde yavaşça batmaya başlarsınız. Daha fazla batıyorsanız ağırlık azaltın, batmıyorsanız ekleyin. Elbise kalınlığı, tuzlu ya da tatlı su ve tüp tipi değiştiğinde bu kontrolü yeniden yapın. Hesapladığınız ağırlığı dalış kaydınıza not etmek, sonraki dalışlarda zaman kazandırır. İlk açık deniz dalışlarını Bebek Kayalıkları gibi sığ ve korunaklı noktalarda yapmak, ağırlık ayarını sakin koşullarda oturtmanıza yardımcı olur.
İlk Ne Alınmalı, Ne Kiralanmalı?
Yeni başlayan bir dalıcı için mantıklı sıra genellikle şöyledir:
- Önce kişisel ekipman: maske, şnorkel, palet ve patik. Bunlar kişiye özeldir, yüz ve ayağa uyumu konforu doğrudan etkiler.
- Sonra dalış bilgisayarı ve elbise: düzenli dalmaya başladığınızda.
- Kiralanabilecekler: BCD, regülatör, tüp ve ağırlık. Hangi dalış tarzını sevdiğinizi anlayana kadar kiralamak, yanlış alımın önüne geçer. Kiralık ekipmanı dalıştan önce mutlaka birlikte kontrol edin: hortumlarda çatlak, regülatörde serbest akış ve BCD şişirme düğmesinde takılma olmamalıdır.
Eğitim sürecinde ekipmanın kullanımı uygulamalı olarak öğretilir. CMAS 1 Yıldız kursu hakkında bilgi almak için CMAS 1 Yıldız nedir yazımıza da göz atabilirsiniz.
Bakım ve Saklama
Ekipmanın ömrü büyük ölçüde bakımına bağlıdır:
- Her dalıştan sonra ya da en az günde bir kez tüm ekipmanı temiz tatlı suyla durulayın.
- BCD'nin iç haznesine de tatlı su verip boşaltın; dalış sırasında içine tuzlu su girebilir.
- Regülatör tüpe bağlı değilken toz kapağını kuru ve sıkı biçimde takın; birinci kademeye su kaçmasın.
- Ekipmanı gölgede kurutun; güneş ışığı özellikle neopreni yıpratır.
- Regülatörü yılda bir ya da üreticinin önerdiği aralıklarla yetkili serviste bakıma verin.
Byemdive'da Ekipman ve Eğitim
Ekipmanı en iyi tanımanın yolu onu eğitmen eşliğinde kullanmaktır. Byemdive'ın TSSF aracılığıyla verdiği CMAS eğitimlerini inceleyebilir, dalış noktalarına teknemizle nasıl gidildiğini görebilir ve sorularınız için bize ulaşabilirsiniz.